Đột quỵ có thể đến bất ngờ với bất kỳ ai, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường. Người có mặt đầu tiên thường không phải là bác sĩ, mà là người thân, đồng nghiệp hoặc một người đi đường. Vì vậy, biết nhận ra dấu hiệu sớm là bước đầu tiên để người bệnh được hỗ trợ kịp thời.
Đột quỵ là gì?
Đột quỵ xảy ra khi dòng máu nuôi một phần não bị gián đoạn, do mạch máu bị tắc hoặc mạch máu não bị vỡ. Khi não không được cung cấp đủ máu và oxy, các tế bào não bắt đầu bị tổn thương.
Thời gian là yếu tố rất quan trọng. Người bệnh được đưa đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm, cơ hội hạn chế di chứng càng cao.
Quy tắc F.A.S.T
F.A.S.T là cách ghi nhớ đơn giản, được sử dụng rộng rãi để nhận diện những dấu hiệu thường gặp của đột quỵ:
Mặt · Face
Nhờ người đó mỉm cười. Một bên mặt có bị méo, xệ xuống không?
Tay · Arms
Nhờ người đó giơ cả hai tay lên. Một bên tay có yếu hoặc rơi xuống không?
Lời nói · Speech
Nhờ người đó nói một câu đơn giản. Giọng nói có ngọng, líu lưỡi hoặc khó hiểu không?
Thời gian · Time
Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào, hãy gọi 115 ngay và ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu.
Thời điểm triệu chứng xuất hiện (hoặc lần cuối người bệnh còn bình thường) là thông tin rất quan trọng với bác sĩ. Hãy ghi lại hoặc nhờ người bên cạnh ghi giúp.
Những dấu hiệu khác cần lưu ý
Bên cạnh F.A.S.T, đột quỵ có thể biểu hiện qua các dấu hiệu xuất hiện đột ngột như:
- Tê hoặc yếu một bên cơ thể (mặt, tay, chân).
- Nhìn mờ hoặc mất thị lực ở một hoặc cả hai mắt.
- Chóng mặt, mất thăng bằng, đi lại khó khăn.
- Đau đầu dữ dội bất thường, không rõ nguyên nhân.
Làm gì trong lúc chờ cấp cứu?
- Gọi 115, nói rõ địa chỉ, tình trạng người bệnh và thời điểm bắt đầu triệu chứng.
- Giữ người bệnh ở tư thế thoải mái, an toàn; nới lỏng quần áo chật.
- Nếu người bệnh bất tỉnh nhưng vẫn thở bình thường, đặt ở tư thế nằm nghiêng an toàn để giữ đường thở thông thoáng.
- Theo dõi nhịp thở liên tục. Nếu người bệnh ngừng thở, thực hiện CPR nếu bạn đã được huấn luyện và làm theo hướng dẫn của tổng đài 115.
Những điều không nên làm
- Không cho người bệnh ăn, uống bất cứ thứ gì, vì có thể gây sặc.
- Không tự ý cho uống thuốc, kể cả thuốc hạ huyết áp hay thuốc “gia truyền”.
- Không chích máu đầu ngón tay, cạo gió hay áp dụng mẹo dân gian. Những việc này làm mất thời gian vàng.
- Không chờ xem triệu chứng có tự hết hay không.
Có trường hợp các dấu hiệu xuất hiện rồi tự hết sau vài phút. Đây vẫn là tình trạng cần được bác sĩ đánh giá sớm, không nên bỏ qua.
Ghi nhớ
Bạn không cần là nhân viên y tế để giúp một người đang bị đột quỵ. Điều bạn cần là nhận ra dấu hiệu, gọi 115 thật sớm và giữ người bệnh an toàn cho đến khi có trợ giúp chuyên môn. Để tự tin hơn với các kỹ năng như tư thế nằm nghiêng an toàn hay CPR, hãy tham gia một buổi tập huấn có thực hành trực tiếp.
Thông tin trên website nhằm mục đích giáo dục và không thay thế việc đào tạo thực hành hoặc tư vấn y tế. Trong tình huống khẩn cấp, hãy bảo đảm an toàn hiện trường, gọi cấp cứu 115 khi cần và làm theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu. Không thực hiện kỹ thuật vượt quá khả năng đã được huấn luyện.
