Sơ cấp cứu khi bị rắn cắn: băng ép, bất động và đến bệnh viện

Theo WHO, mỗi năm có khoảng 80.000–140.000 người tử vong do rắn cắn. Việt Nam có gần 200 loài rắn, trong đó khoảng 53 loài có độc, chủ yếu thuộc họ rắn lục và rắn hổ. Người làm vườn, đi rừng, tiếp xúc nhiều với bụi rậm có nguy cơ cao.

Nọc độc khác nhau gây phản ứng khác nhau: rắn cạp nong, cạp nia có thể gây khó thở, mờ mắt và diễn tiến xấu nhanh; rắn lục (viper) có thể gây buồn nôn, nôn và suy thận. Vì không thể biết rắn có tiêm nọc hay không, mọi trường hợp bị rắn cắn đều cần được sơ cứu và đưa đến bệnh viện.

Những cách xử lý sai

• Rạch, hút vết cắn: chỉ hút được rất ít nọc và có thể khiến nọc đi vào máu nhanh hơn.
• Garo chặt phía trên vết cắn: cắt nguồn máu nuôi chi, gây hại cho nạn nhân trong khi nọc độc chủ yếu di chuyển qua hệ bạch huyết.
• Cố bắt con rắn: bạn có thể trở thành nạn nhân tiếp theo. Chụp ảnh hoặc nhớ đặc điểm rắn từ xa nếu an toàn là đủ.

Sơ cứu đúng

• Giữ nạn nhân bình tĩnh và nằm yên – hạn chế cử động chi bị cắn và toàn thân để nọc độc di chuyển chậm.
• Băng ép tại vết cắn: dùng băng thun quấn ngay chỗ bị cắn với lực vừa phải (không quá chặt).
• Nẹp cố định toàn chi: dùng nẹp hoặc nhánh cây thẳng đã bọc khăn mềm, quấn băng thun từ vết cắn dần lên trên để giữ thẳng toàn chi. Người lớn thường cần 2–3 cuộn băng.
• Gọi 115 và chuyển nạn nhân bằng cáng đến bệnh viện, nơi bác sĩ đánh giá và dùng huyết thanh kháng nọc nếu cần.

Triệu chứng có thể xuất hiện ngay hoặc sau 1–2 giờ, bắt đầu bằng buồn nôn, tim đập nhanh. Dù có triệu chứng hay không, vẫn cần sơ cứu và đưa đến bệnh viện. Vết răng rắn cũng có nguy cơ nhiễm trùng nếu không được chăm sóc đúng.

---

Nguồn tham khảo: Kiến thức sơ cấp cứu - Survival Skills Vietnam. Bài liên quan: Cách sơ cấp cứu khi bị rắn cắn.

Nội dung được biên soạn lại để tham khảo; không thay thế hướng dẫn của nhân viên y tế, tổng đài cấp cứu hoặc khóa học thực hành.